EDEBİYAT GÜNLÜĞÜ

Türk Edebiyatı Seçkileri

Muhammes ve Örnekler

Posted by bilgi-evi 16 Nisan 2007

Muhammes, “beşli” demektir. Edebiyatta beş mısralık bendlerden oluşan nazım şekline de Muhammes denilmektedir. Genellikle 4-8 bend arasında yazılmışlardır. Az görülmekle birlikte daha uzun, 12-13 bende kadar uzayan muhammesler de vardır. Muhammeslerde kafi­ye örgüleri şöyledir:

 

A.Muhammes-i müzdevic

aaaaa       bbbba      cccca      (Örnek 1)

B. muhammes-i mütekerrir

 aaaaA      bbbbA      ccccA      (Örnek 2)

aaaAA      bbbAA     cccAA     (Örnek 3)

Son iki  mısrası  nakarat olan muhammeslere edebi­yatımızda çok az rastlanmıştır.

Bu  kafiye  şekilleri dışında, daha çok Tanzimattan sonra görülen   değişik  kafiye     düzenlerinde:

“aaaaA      b b b a A     c c c A “ kafiyeli,

“aaaaV      b b b b V     ccccV”  tardiyye  kafiyeli ya  da murabbâlarda  da olduğu gibi “aaaaa  bbbbb  ccccc”  şeklinde  de  her  bendi  ayrı kafiyeli   muhammesler  de  yazılmıştır.

Muhammes her konuda yazılabilir. Felsefî bir fikir, bir düşünce, bir dünya görüşü, övgü, aşk, sevgiliyi  özleyiş muhammeslerin konusu olabilir. Son bendde şair­ler mahlaslarını söylerler.

Muhammesler   de  murabbâlar  gibi  edebiyatımızda çok kullanılan musammatlardandır. Hemen her şair bu nazım şeklini denemiştir. Bu arada Fuzulî (ölm.  1556)  ve  Taşlıcalı  Yahya  Bey  (ölm.   1582),  divanlarında, İbrahim   Hakkı   (ölm.   1772),   Esrar Dede   (ölm. 1797), Şeyh Gâîib (ölm. 1797-98), Hoca Neş’et (ölm. 1807-08), Enderunlu Vâsıf (ölm.  1824-25) gibi şairlerin di­vanında ikisi münâcât ve na’t olan ve Şeref Hanım (ölm. 1861)’da muhammes vardır. Muhibbi(Kanini Sultan Süleyman – ölm. 1566) 18  muhammesle   bu   nazım  şeklini  en  çok   kullanan şairlerdendir.

Örnek   1.

Muhammes-i müzdevic

aaaaa       bbbba      cccca      (Örnek 1)

Ten bozuldu  eşk-i çeşm-i hûn-feşânumdan menüm

Köydi can gönlümdeki sûz-ı nihânumdan menüm

Tâ eser var cism ü cân-ı nâtüvânumdan menüm

Gâm kem etmez göz ü gönlüm cism ü canumdan menüm

Bu başumdan savulup ol gitse yanumdan menüm.

Meyl-i vasi eğmiş kadümi çeng-i bezm-i yâr tek

Reglerüm sızlar el ursam çeng üzre târ tek

Çeng ne mümkin kim ide zârlıg men zâr tek

Bes ki memlûyem hevâ-yı aşka mûsikâr tek

Min figân her dem çıkar her üstühânumdan menüm.

Ey hayâlün halveti nakd-ı revânum mahzeni

Gözyaşı olur revân her dem hayâl itsem seni

Lutf umup senden ser-i kuyunda tutdum meskeni

Gel gözüm nûru Fuzulî tek çok ağlatma meni

İncimez mi hâtırun munca figânımdan menüm.

(Fuzûlî)

Örnek 2:

Muhammes-i mü tekenir

a a a a A     bbbbA     ccccA

Şâdmân olsun ki sultan oglı sultândur gelen

Bahr u berrün pâdişâhı Al-i Osmândur gelen

Nâlb-i şer-i Muhammed zıll-ı Yezdândur gelen

Şark u garbı seyr iden hurşîd-i rahşândur gelen

Alemün sâhibkırânı Hân Süleymândur gelen

Bir kemîne bendesini Mısra sultân eyleyen

Kerbelâ seyrini her dervişe âsân eyleyen

Sâyeveş düşmenlerin hâk ile yeksan eyleyen

Dembedem bağnn Kızılbaşun kızıl kan eyleyen

Âlemün sâhibkırânı Hân Süleymândur gelen

Sâhib-i seyf ü kalem şâh-ı ulu’l-elbâb olan

Âlemi feth eylemekde mihr-i âlem-tâb olan

Evliyâullah içinde zübde-i aktâb olan

Rûy-ı ma’nâda bugün ser-leşker-i ashâb olan

Alemün sâhibkırânı Hân Süleymândur gelen

(Yahya Bey)

Örnek   3:

aaaAA    bbbAA    cccAA

Eyler ise sana bu çarh-ı felek gaddarlık

Kuşanup gaddâreni göster ana cebbârlık

Hatm olupdur mushaf-ı hüsnünde meh-ruhsârlık

Pâdişehlerde müsellemdür sana hünkârlık

Gelmedi mislün cihâna feyz olaldan varlık.

Kullanın saf saf turup şol dem ki şöhret göstere

Atılup top u tufeng ftTAka lıcybet göstere

Erlik oldur bekleye yirin şecâ’at  göstere

Pâdişehlerde müsellemdür sana hünkârlık

Gelmedi mislün cihâna feyz olaldan varlık.

Bir nefesde cem-i küffârı perîşân eyledün

Ceng-i tâbûrun selâtin içre destân eyledün

Rûhını Sultan Murâdun şâd u handân eyledün

Pâdişehlerde müsellemdür sana hünkârlık

Gelmedi misliin cihâna feyz olaldan varlık.

(Nev’i)

About these ads

12 Yanıt to “Muhammes ve Örnekler”

  1. seher said

    muhammesin açıklaması kısaca

  2. nurçe said

    ben edebiyat dersinde gördüğüm kadarıyla çok güzel örnekler bu örnekler geçmişimizin bir parçasıdır. türk dilinin ne kadar geniş olduğunu , zengin olduğunu , önünde saygı duruşuna eğilecek derecede güzel eserlerdir :)

  3. ugur said

    en ünlü muhammes şairi

  4. sıla said

    ya bir fen ögrencisi olarak nefret ediyorum edebiyattan ama elinize sağlık öğretmenimiz istemese tövbe bakmam.ama kaçış yoksa zevkine varcan derler:):):)

  5. eymin said

    yazılar okunmuyor ya kardeşler :d yani olmuş ama site yazılar küçük

  6. Burak said

    edebiyat dersinde hoca araştırmamızı istedği için araştırıyorum ama çok sıkıcı bişey yani hoca artı vermese oturupda araştırmam neyse yapanın ellerine sağlık güzel olmuş

  7. murat said

    arkadaşlar her şey için teşekkurler ama günümüz türkçesi ile yokmu

  8. özlem said

    cok güzel olmuş ayrıcada ben edebiyatı cok severim yapanların eline saglık

  9. elmas said

    ya örnek bir muhammes yokmuydu ödevim ama bir türlü bulamıyorum yahaaaaaaaaaaaa

  10. yeliz said

    çok tskler elinize saglık cok güzel olmus

  11. sehnaz said

    ya ben aşkı nın muhammesini arıyodum ama bulamadım.lütfen yardımcı olurmusunuz

  12. biraz daha günümüz türkçesi ile yazılsa imiş daha iyi olurmuş…

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logo

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook photo

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ photo

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

 
Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.

%d blogcu bunu beğendi: